Op Scheepstimmerwerf De Hoop bevindt zich een bijzonder stuk varend erfgoed: de aak Anna Maria (EH112 / ST10 / LE107). Dit houten schip werd in 1914 gebouwd op onze werf door de Gebroeders Zwolsman in Workum.
De Anna Maria is een klein, robuust eikenhouten schip, typerend voor de Friese en voormalige Zuiderzeevisserij. Oorspronkelijk werd zij ingezet als aalboot (ielbûs). Dit type schip werd gebruikt om gevangen paling bij vissers op te halen en naar handelaren of overslagplaatsen te brengen. Daarmee speelde de aak een bescheiden maar belangrijke rol in de regionale visserij en handel.
Van werkvaart naar pleziervaart
In de loop van de twintigste eeuw veranderde het gebruik van het schip. Na haar actieve periode in de visserij werd de Anna Maria omgebouwd tot pleziervaartuig. In de jaren ’50 kreeg zij een kajuit en werd zij bekend onder het zeilnummer LE107. Zoals bij veel houten schepen uit die tijd, leidde achterstallig onderhoud later tot technische problemen. In de jaren ’70 is de romp deels verstevigd met staal, glasvezel en polyester om haar drijvend te houden. Delen van het oorspronkelijke eikenhout zijn nog zichtbaar aanwezig.
Terug op de geboorteplek
Sinds 2024 is de Anna Maria eigendom van Stichting Zwolsmans Scheepstimmerwerf. De vorige eigenaar, Simon van der Meulen, heeft de aak “ontdekt” en had zich voorgenomen de aak te redden. Simon is echter meer een ijzerman en het restaureren van een houten schip is meer het werk van een scheepstimmerman, Onze werf is hiervoor een uitstekende plaats. Simon heeft de aak dan ook aan onze stichting overgedragen, in de wetenschap dat wij ons er voor gaan inzetten om de aak te restaureren. Daarmee is het schip, ruim een eeuw na haar bouw, teruggekeerd naar haar oorsprong. Dat maakt haar niet alleen historisch waardevol, maar ook symbolisch: de Anna Maria verbindt de geschiedenis van de werf met het heden.
Inventarisatie en toekomst
Om een zorgvuldig en realistisch beeld te krijgen van de technische staat en de restauratiemogelijkheden, is in 2026 gestart met een inventarisatie. Hiervoor is Arjen Mintjes ingeschakeld. Met zijn uitgebreide nautische netwerk en ervaring onderzoekt hij de haalbaarheid van restauratie en de mogelijke vervolgfase. Zijn bevindingen worden verwacht in Q2 2026.
Op basis van deze inventarisatie zal worden bepaald of en hoe de Anna Maria in de toekomst kan worden gerestaureerd. Daarbij staat het behoud van historisch vakmanschap en authenticiteit centraal.
De Anna Maria is meer dan een schip: zij vertelt het verhaal van Workum, van ambachtelijke scheepsbouw en van een maritieme geschiedenis die het waard is om door te geven aan volgende generaties.
